10 Bí Quyết Không Thể Bỏ Qua Trong Cách Dạy Con Của Người Do Thái

Đã từng có một thời, các ông bố bà mẹ truyền tai nhau về những bí mật nuôi dạy con của các bà mẹ châu Á nghiêm khắc. Rồi sau đó, người ta lại chuyển qua quan tâm đến cách làm cho con hạnh phúc thông qua các bữa ăn cùng gia đình của các bà mẹ Pháp. Còn tôi cứ tự hỏi: Khi nào thì mọi người bắt đầu nói về các bà mẹ Do Thái?” – Marjorie Ingal, một biên tập viên của tạp chí Tablet đã trăn trở và cuối cùng đã cho ra đời cuốn sách Mamaleh Knows Best: What Jewish Mothers Do to Raise Successful, Creative, Empathetic, Independent Children (tạm dịch: Cha mẹ Do Thái làm gì để nuôi dạy con trở thành người thành công, sáng tạo, đồng cảm và độc lập) được độc giả đánh giá rất cao.

Bạn đang xem: 10 bí quyết không thể bỏ qua trong cách dạy con của người do thái

Marjorie Ingal, một biên tập viên của tạp chí Tablet, tác giả cuốn sách về cách dạy con của người Do Thái.

Dưới đây là 4 bí quyết vàng trong cách nuôi dạy con của bố mẹ Do Thái mà tác giả Ingal muốn chia sẻ với độc giả sau nhiều năm tâm huyết với đề tài dạy con.

1. Luôn tôn trọng ý kiến của con cái

Không áp đặt ý kiến của mình đối với các con, cha mẹ Do Thái thường đặt ra các câu hỏi giả định, đồng thời tham gia vào các cuộc tranh luận và khuyến khích con cùng làm với mình.

(Ảnh minh họa)

“Đặt câu hỏi và lắng nghe câu trả lời của con là việc làm thường xuyên của cha mẹ Do Thái. Các bậc cha mẹ còn nhẹ nhàng chỉ ra những sai sót và mâu thuẫn trong lập luận của con, đồng thời, cha mẹ Do Thái cũng không bao giờ để trẻ đạt được mục đích một cách dễ dàng.

Bên cạnh đó, cha mẹ Do Thái còn thẳng thắn nói về những khó khăn, những vấn đề mà họ đang phải đối mặt và hỏi xin ý kiến của con mình. Tôi không nói rằng cha mẹ nên khuyến khích những cuộc tranh cãi giữa cha mẹ và con cái và nhất nhất làm theo ý kiến của trẻ. Ý tôi là cha mẹ nên cho trẻ cơ hội được nói lên ý kiến của mình, tham gia tranh luận một cách công bằng, giúp trẻ nhìn thế giới và cuộc sống xung quanh bằng con mắt sắc sảo”, Ingall viết trong cuốn sách của mình.

2. Khuyến khích trẻ theo đuổi đam mê

Thay vì bắt con học ngày học đêm những môn học chính, các ông bố bà mẹ Do Thái luôn luôn khuyến khích con mình theo đuổi những sở thích, niềm đam mê hứng khởi của chúng mà không cần quan tâm đến những người biết về lĩnh vực đó. “Phổ biến” và “phù hợp” là hai cụm từ không có trong từ điển của trẻ em Do Thái. Cảm hứng trí tuệ mới chính là điểm đến cho những ước mơ. Do đó, cha mẹ Do Thái không ngăn cản con mình thực hiện những điều trẻ yêu thích cho dù điều đó không phải là những điều họ mong đợi.

(Ảnh minh họa)

Tôi cứ nghĩ mãi về câu chuyện của John Boyega (diễn viên người Anh, sinh năm 1992, tham gia vào bộ phim Star Wars – Chiến tranh giữa các vì sao) khi cậu nói với cha của mình rằng “Star Wars” sẽ được quay phần tiếp theo và anh đã nhận một vai diễn trong đó. Ngay lập tức, cha của anh đã reo lên rằng: “Thật tuyệt vời! Cha biết mà!” trước khi hỏi “Star Wars là gì?”, Ingall chia sẻ.

3. Cùng con đọc sách và chia sẻ niềm vui

Nghiên cứu chỉ ra rằng cả khiếu hài hước và khả năng kể chuyện đều đóng góp vào sự thành công của một đứa trẻ, và cả 2 điều này đều quan trọng đối với nền văn hóa Do Thái. Tại sao lại có nhiều diễn viên hài là người Do Thái? Chỉ vì ngay từ bé, cha mẹ của họ đã đẩy những cuốn sách về phía họ: Cha mẹ họ đọc sách cho bản thân và cho con nghe, dạy con cách kể chuyện và giúp con tìm cuốn sách chúng yêu thích.

(Ảnh minh họa)

Ingall hoàn toàn ủng hộ chiến lược này và cung cấp lời khuyên thiết thực: “Cha mẹ hãy hỏi trẻ nhiều câu hỏi về cuốn sách mà trẻ đang đọc và lắng nghe những câu trả lời”. Judy Blume – nhà văn Mỹ đã gợi ý rằng nếu chúng ta muốn con đọc sách, hãy để sách ở khắp nhà và giả vờ thờ ơ: “Chắc con chưa sẵn sàng để đọc sách đâu”. Trẻ con thường thích làm ngược lại và sẽ tò mò muốn xem đó là quyển sách gì mà bố mẹ lại nói chúng chưa thể đọc được.

4. Biết sẻ chia với người khác

Không cần phải đặt ra tham vọng quá to tát như “hàn gắn thế giới” nhưng cha mẹ Do Thái có cách dạy con riêng của mình, đó là nhấn mạnh vào sự kết nối giữa con người và sẻ chia với người khác.

(Ảnh minh họa)

Ví dụ như, trẻ em Do Thái thường cmang lương thực, đồ chơi bỏ vào thùng để chuyển đến cho những người nghèo, người vô gia cư.

“Bạn và con bạn không cần phải làm gì quá to lớn hay phải sáng tạo mọi thứ”, Ingall chia sẻ. “Chỉ cần hành động nhỏ nhưng mang sức mạnh lớn là đủ”.

Sản Phẩm Cho BéKHÁM PHÁLOẠI DANHU CẦU CHĂM SÓCTHÓI QUENSản Phẩm Cho MẹMỐI QUAN TÂMDƯỠNG DATạp Chí MustelaMANG THAITRẺ EMAN TOÀN CHO BẠN & BÉ

Một trong những phương pháp này chính là dạy con biết vượt khó, làm việc nhà, liên tục đặt câu hỏi… từ nhỏ.

Chuyên gia giáo dục sớm Lại Thị Hải Lý, người đã trực tiếp đến Isarel – đất nước của người Do Thái – để tìm hiểu về phương pháp giáo dục trẻ tại đây cho biết, cách nuôi dạy con của các bà mẹ Do Thái khá đặc biệt. Họ dành cho con “tình yêu đống lửa” – tức là sự nhen nhóm, khích lệ chứ không phải chỉ là cảm giác an toàn, bao bọc kiểu “tình yêu tử cung” như phần lớn các bà mẹ Việt.

Bà mẹ nào trên thế giới cũng yêu con, nhưng cách yêu và thể hiện tình yêu khác nhau. Giữa “Tình yêu dòng nước mát” và “tình yêu dòng máu đào”, người Israel quan niệm nước mát chỉ giải cơn khát nhất thời còn “dòng máu đào” là tình yêu con phải nhìn xa trông rộng, đem lại lợi ích suốt đời cho con, đào tạo đứa trẻ trở nên bản lĩnh, thực sự mạnh mẽ trong đường đời.

Xem thêm:

Người mẹ Do Thái nói rằng “phụ huynh 100 điểm không bằng phụ huynh 80 điểm”. Có ba điều mà người mẹ không nên làm với con là: Không thỏa mãn trước; Không thỏa mãn tức thời; Không thỏa mãn quá mức yêu cầu của con.

“Cha mẹ ẩn giấu 20% tình yêu con để trở nên lý trí, khoa học, nghệ thuật trong cách dạy con. Ở Israel có những trường quý tộc nhưng lại đào tạo và rèn luyện cho học sinh biết được khó khăn, thử thách. Có một chỉ số được các vị phụ huynh đánh giá cao ở trẻ là AQ – chỉ số vượt khó. Càng con nhà khá giả càng cần rèn luyện chỉ số này”, bà Hải Lý chia sẻ.

Người Israel tự đưa ra công thức cho chỉ số vượt khó AQ của họ là: 20% IQ + 80% (AQ + EQ) = 100% thành công. (IQ:chỉ số thông minh, EQ: chỉ số cảm xúc). Họ tin rằng điểm số tốt nghĩa là trường học tốt, trường học tốt sẽ có tấm bằng đẹp, tấm bằng đẹp sẽ có công việc tốt, nhưng công việc tốt khác với người có sự nghiệp thành công.

Những bà mẹ Do Thái luôn nhớ một câu châm ngôn “Con lừa thồ sách”, ý muốn gửi một thông điệp tới các con rằng: “Nếu chỉ đọc sách mà không ứng dụng nó trong cuộc sống thì cũng chỉ là trí tuệ chết mà thôi”.

Và vì thế, người Do Thái coi làm việc nhà là dạy trẻ cơ hội sinh tồn cơ bản. Theo một nghiên cứu của Tạp chí giáo dục Gia đình tại Israel thì tỷ lệ thất nghiệp của người không biết làm việc nhà cao hơn 15 lần người biết làm việc nhà, thu nhập bình quân của họ cũng thấp hơn 20% so với người thạo việc gia đình. Họ dạy con làm việc nhà từ nhỏ, tùy theo lứa tuổi, và thông thường, trẻ 2 tuổi đã có thể tự phục vụ bản thân.

“Người Do Thái có câu nói nổi tiếng là ‘bố mẹ đừng làm quản gia mà hãy làm quân sư cho con’ ý nói hãy chỉ hướng dẫn, tư vấn cho con, đừng quá bao bọc và làm thay con mọi việc. Tuyệt đối không rơi vào căn bệnh 421 (4 ông bà nội ngoại, 2 bố mẹ vây quanh 1 đứa trẻ) vì điều đó chẳng khác cha mẹ sẵn sàng là nô lệ của con và chỉ đầu độc con mà thôi”, bà Hải Lý chia sẻ.

Đồng quan điểm này, bà Meirav Eilon Shahar, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Israel tại Việt Nam cho rằng, trong thế giới đầy biến động hiện nay, việc giáo dục con luôn cần sự điều chỉnh và đầu tư lâu dài.

Theo bà, ở bất kỳ đâu trên thế giới, cha mẹ và giáo viên luôn là hình mẫu gần gũi của trẻ, vì thế có mối liên hệ tự nhiên, ý nghĩa giữa cha mẹ và con cái. Việc giáo dục trẻ ngày nay phức tạp hơn trước đây nhiều. Thế giới ngày nay thay đổi chóng mặt và người làm cha mẹ đôi khi không bắt kịp. Trẻ có thể tiếp cận với nhiều thông tin, có khi đi trước bố mẹ một bước, chúng ngày càng độc lập và phụ huynh không thể áp đặt, nhưng vẫn phải giữ vững vị trí là người đi đầu, hướng dẫn.

Bà cho rằng không một phương pháp giáo dục nào có thể áp dụng cho tất cả trẻ. Bản thân bà có 3 người con, con trai đầu 13 tuổi, con gái thứ hai 8 tuổi và cậu út 5 tuổi, và cũng không thể dạy các con giống nhau vì mỗi bé có một cá tính và khả năng nhận thức khác nhau.

Nhưng có một điều chung cần thực hiện là các con đều cần được tôn trọng. Bố mẹ khuyến khích trẻ đưa ra ý tưởng riêng, có thể ra ngoài những khuôn mẫu thông thường, thậm chí tranh luận với người lớn. Khuyến khích con đặt câu hỏi để giúp con luôn sáng tạo, linh động… “có lúc tôi cũng thấy hối hận khi không thể thoát ra quanh những câu hỏi bất tận của con”, bà Shahar đùa vui. Bà cũng động viên con tham gia các hoạt động ngoại khóa để trẻ phát huy các thiên hướng và những sở trường của mình.

“Khen ngợi con cũng rất cần thiết, khi con được điểm cao, lúc con thể hiện là một người bạn tốt ở trường… Với trẻ, thất bại cũng quan trọng. Phải để trẻ thử điều mới, phải biết liều lĩnh, để trẻ hiểu rằng không phải mọi điều đều thành công. Khi con làm sai, không phán xét trẻ, để trẻ học hỏi từ thất bại của chính mình và tìm ra cách có thể làm khác vào lần sau”, bà nói.

Là một nhà ngoại giao, phải đi nhiệm kỳ ở nhiều nước khác nhau, các con của bà Meirav Eilon Shahar cũng gặp nhiều khó khăn khi phải liên tục thay đổi nơi sống và học tập, tìm cách thích nghi với môi trường mới, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa khác nhau. Bà luôn dạy con tôn trọng người khác, sự khác biệt.

Đến Việt Nam 10 tháng trước, các con đều thấy mới lạ, bà không yêu cầu trẻ phải thích nghi ngay mà chỉ bảo các cháu giữ tư duy tích cực, để ý đến em út. Bé út 5 tuổi không nói được tiếng Anh nên gặp khó khăn khi đến trường, giao tiếp với bạn bè. Bà đã đặt ra một thử thách cho cậu con đầu trong việc giúp em, và cậu bé 13 tuổi đã tự nguyện đi cùng em lên xe bus, kiểm tra xem ở lớp em có làm được bài tập hay có vui chơi với các bạn không… và cháu đã làm tốt hơn cả mẹ mong đợi. Sau việc này, cháu thể hiện trách nhiệm người anh hướng dẫn em chu đáo.

“Trẻ em ngoài nghĩa vụ còn có các quyền lợi: được tôn trọng, được thất bại, được có ý kiến. Nên đặt trách nhiệm cho con nhưng chỉ vừa sức vì trẻ con luôn cần được vui chơi. Bố mẹ tạo điều kiện tốt nhất cho con, ai cũng muốn con cái thành công nhưng chỉ là người tư vấn, khuyên bảo chứ không ép buộc”, bà Shahar chia sẻ.