Định Nghĩa Repetitive Strain Injury Là Gì ? Phẫu Thuật Mổ Nội Soi Hay Bảo Tồn

Bài viết của Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương – Bác sĩ nội soi tiêu hóa – Khoa Khám bệnh & Nội khoa – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park.

Bạn đang xem: Repetitive strain injury là gì

Bệnh lý chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại thường xuyên ảnh hưởng đến cổ, vai, bàn tay…. Trong trường hợp cảm thấy khó chịu, thậm chí khó khăn khi hoàn thành một số nhiệm vụ nhất định trong công việc hoặc ở nhà, bạn nên đến gặp bác sĩ để trao đổi về phương pháp điều trị hợp lý.

Chấn thương căng thẳng lặp đi lặp lại (chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại) là sự tích tụ dần dần các tổn thương cơ, gân và dây thần kinh do các chuyển động lặp đi lặp lại. Chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại là phổ biến và có thể do nhiều loại hoạt động khác nhau gây ra, bao gồm:

Sử dụng chuột máy tínhĐánh máyQuẹt các mặt hàng khi thanh toán ở siêu thịDụng cụ cầm nắmLàm việc trên một dây chuyền lắp rápTập luyện thể thao

Một số chấn thương do căng cơ lặp đi lặp lại phổ biến là:

Viêm gân cổ tay quayChấn thương khủy tay

2. Các triệu chứng của chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại là gì?

Bệnh lý chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại thường xuyên ảnh hưởng đến cổ tay và bàn tay, cẳng tay và khuỷu tay, cổ và vai. Tuy nhiên, các vùng khác trên cơ thể cũng có thể bị ảnh hưởng.

Các triệu chứng của chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại bao gồm:

Đau từ nhẹ đến nặngSưng tấy cơ và khớpNgứa ran hoặc têĐau nhóiYếu cơNhạy cảm với lạnh hoặc nóng

Các triệu chứng có thể bắt đầu dần dần và sau đó trở nên liên tục và dữ dội hơn. Ngay cả khi điều trị ban đầu, các triệu chứng có thể hạn chế khả năng thực hiện các hoạt động thông thường của bạn.

3. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ gây chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại

Chấn thương căng thẳng lặp đi lặp lại có thể xảy ra khi bạn thực hiện các chuyển động lặp đi lặp lại. Những chuyển động đó có thể khiến cơ và gân của bạn bị tổn thương theo thời gian. Một số hoạt động có thể làm tăng nguy cơ mắc chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại là:

Sử dụng lực mạnh ở các cơ giống nhau thông qua lặp lại.Duy trì cùng một tư thế trong thời gian dài.Duy trì một tư thế bất thường trong một thời gian dài, chẳng hạn như ôm cánh tay của bạn trên đầu.Nâng vật nặng.Ở trong tình trạng thể chất kém hoặc không tập thể dục đủ.Các chấn thương hoặc tình trạng trước đó, chẳng hạn như rách vòng bít xoay hoặc chấn thương ở cổ tay, lưng hoặc vai của bạn, cũng có thể khiến bạn phải chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại.Công việc bàn giấy không phải là duy nhất mà người lao động có nguy cơ mắc chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại. Các công việc khác cũng có nguy cơ gây chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại, như nhân viên nha khoa, công nhân xây dựng sử dụng công cụ điện, chất tẩy rửa, đầu bếp, tài xế xe buýt, nhạc công.

4. Chấn thương do căng cơ lặp đi lặp lại được chẩn đoán như thế nào?

Nếu cảm thấy khó chịu, thậm chí thấy khó khăn khi hoàn thành một số nhiệm vụ nhất định trong công việc hoặc ở nhà, bạn nên đến gặp bác sĩ để trao đổi về chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại. Bác sĩ sẽ hỏi bạn các câu hỏi về công việc và hoạt động khác để xác định nguyên nhân. Họ cũng sẽ hỏi về môi trường làm việc của bạn, khám sức khỏe tổng quát. Trong quá trình kiểm tra, họ sẽ thực hiện một loạt các bài kiểm tra chuyển động và độ đau, viêm, phản xạ cũng như sức mạnh ở khu vực bị ảnh hưởng.

Bác sĩ cũng có thể yêu cầu chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc siêu âm để đánh giá tổn thương mô. Một điện cơ đồ (EMG) có thể được chuẩn bị để kiểm tra tổn thương thần kinh.

Đối với tổn thương nhẹ, bác sĩ có thể giới thiệu bạn đến một nhà vật lý trị liệu. Nếu tổn thương nghiêm trọng, họ sẽ giới thiệu bạn đến bác sĩ chuyên khoa hoặc bác sĩ phẫu thuật.

5. Chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại được xử lý như thế nào?

Điều trị ban đầu cho các triệu chứng chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại là bảo tồn. Điều này có thể bao gồm:

RICE, viết tắt của nghỉ ngơi, băng, nén và độ caoCác bài tập vật lý trị liệuQuấn hoặc cố định khu vực đó bằng nẹp để bảo vệ và nghỉ ngơi các cơ, gân.

Bác sĩ và chuyên gia vật lý trị liệu có thể đề xuất điều chỉnh lại ghế và bàn nếu bạn làm việc trên máy tính hoặc sửa đổi các thiết bị của bạn để giảm thiểu căng cơ và căng thẳng. Trong một số trường hợp, phẫu thuật có thể là cần thiết.

6. Triển vọng cho chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại là gì?

Triển vọng này còn phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng và sức khỏe chung của bạn. Bạn có thể sử dụng các biện pháp bảo tồn để sửa đổi thói quen làm việc và giảm thiểu đau đớn cũng như tổn thương.

Trong một số trường hợp, bạn có thể phải dừng một số nhiệm vụ tại nơi làm việc trong một thời gian để vùng bị ảnh hưởng được nghỉ ngơi. Nếu các biện pháp khác không hiệu quả, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật cho các vấn đề cụ thể liên quan đến dây thần kinh và gân.

7. Mẹo để ngăn chặn chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại

Nếu bạn ngồi vào bàn học, hãy làm theo lời khuyên truyền thống từ cha mẹ và giáo viên: Hãy ngồi thẳng lưng và đừng cúi xuống! Tư thế tốt là chìa khóa để tránh căng thẳng không cần thiết cho cơ bắp của bạn. Ngoài ra còn có nhiều bài tập bạn có thể làm để cải thiện tư thế của mình. Cụ thể:

Điều chỉnh nơi làm việc của bạn để có tư thế tốt và thoải mái.Ngồi trên một chiếc ghế giúp bạn có điểm tựa cho lưng dưới và giữ cho bàn chân phẳng trên sàn. Đùi của bạn phải song song với mặt đất và bàn tay; cổ tay và cẳng tay phải thẳng hàng. Khuỷu tay của bạn phải thẳng hàng với bàn phím để tránh bị căng.Tránh ngồi bắt chéo chân.Đặt màn hình máy tính cách bạn một khoảng sải tay. Màn hình phải ngang tầm mắt để bạn nhìn thẳng về phía trước.Nếu bạn đang sử dụng điện thoại nhiều, hãy sử dụng tai nghe để tránh làm căng cổ, vai và cánh tay của bạn.Giải lao khỏi bàn làm việc bằng cách đứng dậy để vươn vai hoặc đi bộ xung quanh, vươn vai tại bàn của bạn, lắc ngón tay và uốn cong cổ tay của bạn.

Những điều đó nghe có vẻ giống như những điều nhỏ nhặt, nhưng những khoảng thời gian ngắn có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong việc ngăn chặn chấn thương căng cơ lặp đi lặp lại.

Xem thêm:

Nếu công việc của bạn không phải là bàn giấy, các nguyên tắc tương tự cũng được áp dụng. Giữ tư thế tốt, tìm ra các vị trí ít căng thẳng nhất cho công việc và thường xuyên nghỉ giải lao. Nếu bạn phải đứng nhiều, hãy sử dụng tấm lót chống mỏi. Nếu bạn sử dụng các dụng cụ, hãy nghỉ giải lao trong ngày để duỗi và linh hoạt các ngón tay.

Hầu hết mỗi nghề nghiệp đã nghiên cứu chi tiết và có hướng dẫn để giảm bớt căng thẳng cho người lao động trong khi làm việc. Các thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Do đó, bạn nên tư vấn ý kiến bác sĩ trước khi quyết định bất kì phương pháp điều trị nào.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

Tài liệu tham khảo:

DiHelliwell, P. S., & Taylor, W. J. (2004, August). Repetitive strain injury. Postgraduate Medical Journal, 80(946), 438-443 ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1743087/pdf/v080p00438.pdfHendrickson, M. (n.d.). Protect your hands against repetitive stress injuries my.clevelandclinic.org/services/orthopaedics-rheumatology/diseases-conditions/repetitive-stress-injury

Cho em hỏi. Em bị tê tay 2 tháng rồi. Buổi sáng ngủ dậy, nắm bàn tay lại, các đầu ngón và khớp giữa ngón tay tê là bị làm sao? Xin Bác sĩ tư vấn giúp?

Cảm ơn Bác sĩ.”

Bác sĩ Hồ Văn Hiền trả lời:

Hội chứng đường hầm cổ tay

Chỉ căn cứ trên một triệu chứng là ngón tay tê buổi sáng thôi chúng ta không thể bàn chuyện gì cụ thể được. Ví dụ người đàn ông hay phụ nữ, tuỳ tuổi, phụ nữ dùng thuốc ngừa thai hay không, có những triệu chứng khác như lo âu, mệt mỏi, nóng sốt hay không, đau tay bên nào, có phải là bên dùng nhiều trong một loại động tác (như dùng phím máy vi tính liên tục, làm thợ nấu ăn dùng các ngón tay để nhồi bột, đàn piano, violin, làm bàn tay chịu stress lập đi lập lại (repetitive stress). Có những việc nặng nhọc hơn như dùng máy khoan, máy đào đường. Trong trường hợp stress dai dẳng trên bàn tay ngón tay, chúng ta có thể nghĩ đến hội chứng đường hầm cổ tay. Người đặt câu hỏi dùng facebook, qua mạng internet, nên tôi nghĩ sau đây chúng ta có thể bàn nhiều hơn về tổn thương do dùng quá nhiều các ngón tay ở giới trẻ, đặc biệt là do dùng phím máy tính (keyboard overuse injury).

Các ngón và bàn tay phần lớn được điều khiển bởi những cơ bắp có thân cơ nằm trong cánh tay (forearm, avant bras), tức là phần giữa cổ tay và khuỷu tay. Những sợi gân từ từ các cơ ở trên chui qua một đường hầm gọi là đường hầm cổ tay (carpal tunnel), rồi mới nối với các ngón tay. Lúc các cơ này co lại, thì các ngón tay cũng co theo (flexion of the fingers). Cùng trong hầm này, có một sợi dây thần kinh lớn (median nerve), điều khiển một số cơ bên phía ngón cái của bàn tay và phụ trách cảm giác 2/3 bàn tay bên phía đó. Nếu người bệnh dùng các cơ bàn tay nhiều (như đàn piano, đánh máy liên tục ngày này qua ngày khác), khuỷu tay cử động nhiều, các gân có thể viêm (tendinitis), vùng hang cổ tay trở nên quá chật hẹp và median nerve bị đè lên (nerve compression) làm cho bàn tay bị đau, cũng như những cơ ở mu bàn tay bên phía ngón cái bị teo lại trong trường hợp nặng.Trường hợp này gọi là hội chứng đường hầm cổ tay (carpal tunnel syndrome). Viêm gân (tendinitis) và hội chứng hầm cổ tay là những thành phần trong hội chứng còn được gọi là “tổn thương do dùng cổ tay và bàn tay quá nhiều” (overuse injuries of hand and wrist)

Tuy nhiên, cũng như mọi khi, bệnh nhân cần được bác sĩ khám và định bệnh chính xác. Một số điều kiện khác có thể giải thích ngón tay bị yếu, không viết lâu được mà chỉ có bác sĩ của bệnh nhân mới giải quyết tường tận được.

Sau đây, tôi xin nói về “overuse injuries” của bàn tay và cổ tay.

Chữa trị:

1) Bảo thủ• Wrist brace: Bó (không bó chặt) cổ tay lại để giảm thiểu cử động lập đi lập lại nơi cổ tay.

• Đắp nước đá (icing, ice treatment) cho sưng đau cấp tính: dùng nước đá trong bao plastic, hoặc túi đậu xanh petit-pois đặt trong tủ đá (freezer) cho lạnh. Không đắp quá 30 phút. Chỉ đắp sau khi hoạt động gây tổn thương xảy ra (vd lực sĩ sau khi tập luyện, sau chấn thương); không đắp nước đá trước khi vận động.• Đắp nóng (heat treatment); dùng cho trường hợp mãn tính, trước khi hoạt động, làm cho các mô giãn ra, máu lưu thông nhiều hơn.

– Tránh dùng đắp nóng sau khi hoạt động, vào chỗ đang sưng, vì máu có thể dồn đến nhiều hơn và làm sưng thêm.

– Có thể dùng heating pad (túi sưởi plastic, hâm nóng vài phút trong lò vi sóng), hoặc dùng khăn nước nóng.- Không dùng hơi nóng hoặc đắp đá trên da bị thương tích, nếu vùng đó mất cảm giác, máu không lưu thông bình thường, nếu mắc bệnh tiểu đường (diabetes).• Uống thuốc giảm đau, giảm viêm (NSAIDS) như Ibuprofen, Tylenol, Naprosyn• Bác sĩ chích corticoid vào cổ tay.

2) Phẫu thuật cho những trường hợp nặng cần “giải phóng” các sợi gân và dây thần kinh bị gò bó, chèn ép trong cổ tay.

Phòng ngừa

Máy tính có thể làm hư bàn tay và ngón tay và đau vai, lưng. Cổ tay đau vì bàn phím (keyboard) quá cao, và lưng vai đau vì monitor quá thấp.

Có thể tránh bằng cách:• Dùng màn hình monitor riêng rẽ, dễ đọc hơn và ngang tầm mắt, cho phép ngổi thẳng lưng.• Dùng bàn phím riêng, để thấp dưới bàn để khi đánh máy, có thể giữ khuỷu tay ở góc 90 độ.• Dùng ghế ngồi chắc, điểu chỉnh đúng tầm mình, ergonomic, nghĩa là thích hợp cho những cử động tự nhiên của người dùng.• Nếu mỏi, tê nhức, phải ngưng, nghỉ ngơi, không nên cố gắng quá sức với mục đích “tập cho quen.”

Tránh để laptop trên đùi lúc mình dùng máy lâu. Thế ngồi cúi đầu làm mỏi mệt, nhức lưng, cổ, mỏi mắt. Sức nóng phát ra có thể gây phỏng da đùi (laptop burn, erythema ab igne).

Chúc bệnh nhân và phụ huynh may mắn.

Bác sĩ Hồ văn Hiền

Cảm ơn bác sĩ Hồ Văn Hiền. Chúng tôi cũng xin cảm ơn thính giả đã tham gia chương trình Hỏi đáp Y học này.

Quý vị có thể nghe lại các bài giải đáp trên mạng Internet ở địa chỉ qnct.edu.vn

Chúng tôi vẫn dành đường dây điện thoại để tiếp nhận các thắc mắc khác của quý thính giả về sức khỏe và y học thường thức. Số điện thoại dành cho mục Hỏi đáp Y học là 202-205-7890, ngày giờ nhận câu hỏi là thứ Ba và thứ Năm mỗi tuần, từ 8 giờ 30 đến 9 giờ 30 tối, giờ Việt Nam. Quý vị cũng có thể gửi câu hỏi cho chúng tôi bằng điện thư đến địa chỉ Vietnamese