Sắc Phấn Thái Đặc Biệt Ở Trên Đồ Sứ Cổ Của Trung Hoa {Update 2023}

Loại hình men phấn thái 粉彩 trên đồ sứ cổ Trung Hoa được cho là xuất hiện vào năm Khang Hi thứ 52 (1713). Phương Tây hay dùng thuật ngữ famille-rose để gọi dòng đồ sứ này. Nhưng nếu được chuyển ngữ sang tiếng Việt, famille-rose thành “toàn hồng”, thì hoàn toàn không rõ nghĩa so với bản chất của kỹ thuật này. Trong kỹ thuật chế tác đồ sứ men phấn thái, trước hết phôi đã có men áo (dứu 釉 – e. glaze) và được nung lần đầu, rồi các đường nét của hình mới được vẽ lên. Sau đó cả phần nền và hình được được phủ men (e. enamel) loại pha lê bạch 玻璃白 (tức thạch tín – e. arsenic có pha trộn thêm chì, kali) và vẽ các chất men màu. Loại hình men phấn thái có liên hệ với loại hình men pháp lang thái 琺瑯彩, do cũng sử dụng pha lê bạch, mà sau khi nung chảy sẽ cho lớp men trắng đục không thấu quang. Với men phấn thái, pha lê bạch khi bị nung chảy sẽ hòa với các men màu, các màu sẽ bị phấn hóa 粉 化. Kết hợp với kỹ thuật vẽ, sẽ có sự chuyển tiếp màu sắc và độ đậm nhạt rất linh hoạt, cho phép thể hiện được nhiều đề tài hoa mỹ. Cũng bởi thế mà phấn thái còn được gọi là nhuyễn thái 软 彩. Ngoài ra sau khi nung lại hoàn thiện (ở nhiệt độ 600 – 900 độ) sẽ thấy bờ cong của men ở giữa chỗ các nét – men màu tiếp giáp nhau. Kỹ thuật này khác và công phu hơn lối vẽ hình nhiều màu đơn sắc trên men như kiểu ngũ thái 五彩, đấu thái 斗彩, cũng khác với lối vẽ nung ba lần men dương thái 洋彩 cầu kỳ hơn. Tuy nhiên liên kết giữa men màu và phôi sẽ bền.

Bạn đang xem: Sắc phấn thái đặc biệt ở trên đồ sứ cổ của trung hoa

Đồ sứ men phấn thái được chế tác từ thời Khang Hi liên tục cho đến thời Tuyên Thống (1908-1911), ngày nay đều có thể xem là cổ vật. Ngoài giá trị lịch sử nhất định, đa phần đều mang tính thẩm mỹ cao về họa pháp bởi sự công phu về tạo hình cũng như sự khéo léo gia giảm các hỗn hợp men màu trước khi nung. Rõ ràng hiện tại cũng còn có sự hiện diện của đồ sứ dùng kỹ thuật men phấn thái nhưng không cổ (vì mới được chế tạo theo kỹ thuật men màu kiểu xưa), và đồ sứ giả men phấn thái đồng thời giả cổ.

Người chơi cổ ngoạn ở Việt Nam quan tâm đến đồ sứ cổ, nếu không đủ thông tin cũng như không có điểu kiện tiếp xúc với những món cổ vật thật sự giá trị, sẽ rất có thể sa vào tình huống, hoặc là phải nghe ca ngợi tất tật những gì được cho là gắn với nghề gốm sứ Trung Hoa, hoặc bị cường điệu về giá trị của những vật phẩm đã sưu tầm, hoặc tệ hơn là vướng phải những món chỉ là ngụy phẩm. Còn người Trung Hoa thì vẫn luôn hoan hỉ, vì rõ ràng có khả năng để chi phối được thị trường cổ vật trong lĩnh vực gốm sứ, hay ít ra là cũng quảng bá phần nào đặc trưng văn hóa của mình. Tuy nhiên vấn đề đó hơi xa quá so với mục tiêu kỹ thuật của ghi chép này, nên để kết thúc, ta thử xem hình ảnh vài món phấn thái kinh điển: chiếc bình vẽ ngàn hoa (mille fleurs) trong sưu tập Grandidier, bảo tàng Guimet và hộp nhỏ mang hiệu đề Đại Nhã Trai, vật dụng vốn của Từ Hi thái hậu, hiện vật của Bảo tàng cố cung Đài Loan.

Gốm sứTrung Quốc là kết tinh của trí tuệ, sức mạnhvà văn hóa, kết tinh giữa yếu tố Đất Trời và bàn tay con người. Đây cũng là một trong những phát minh quan trọng của người Trung Quốc. Cùng qnct.edu.vn Long Phương tìm hiểu lịch sử đồ gốm sứ cổ Trung Quốc trải qua các thời kỳ giai đoạn, đặc biệt làCảnh Đức Trấn -cái nôi sinh ra văn hoá gốm sứ và nghề chế tạo đồ gốm sứ của Giang Tây.

Gốm sứ là kết tinh của trí tuệ, sức mạnh và văn hóa

1. Gốm sứ Trung Quốc hình thành như thế nào

Gốm sứ Trung Quốc là gì? Là các loại gốm sứ có nguồn gốc, xuất xứ từ Trung Quốc. Được ưa chuộng và sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới vì mẫu mã nổi bật, chất lượng và giá thành phải chăng.

Gốm sứ Trung Quốc có bề dày lịch sử đáng ngưỡng mộ hơn 10.000 năm. Trải qua nhiều thời đại, cùng với những thăng trầm của lịch sử, gốm sứ Trung Quốc không ngừng chuyển mình, thay đổi và phát triển vươn lên đỉnh cao, để từ đó cho ra những dòng gốm và sản phẩm gốm sứ ấn tượng, đặc sắc.

Gốm sứ Trung Quốc

Sự ra đời và phát triển của gốm sứ việt nam qua các thời kỳ

2. Các giai đoạn lịch sử gốm sứ Trung Quốc

Gốm sứ Trung Quốc với bề dày lịch sử lên tới hàng chục nghìn năm, tuy vậy trong thời kỳ phát triển đó công nghệ nung sứ của Trung Quốc đạt đỉnh cao vào đời Đường và Tống.

Đồ sứ Trung Quốc đã từng được yêu thích và xuất khẩu sang châu Âu với số lượng lớn. Mặc dù phương Tây đã tìm ra cách chế tác đồ gốm sứ từ đầu thế kỷ 18, nhưng đồ sứ Trung Quốc vẫn được sử dụng rộng rãi tại châu Âu và các nước Hồi giáo. Dần dà tạo thành con đường gốm sứ. Con đường gốm sứ trên biển cũng giống như Con đường tơ lụa trên đất liền, trở thành cầu nối giao lưu văn hóa Đông-Tây thời bấy giờ.

Định nghĩa đồ gốm bao gồm đồ sứ, đồ gốm và đồ sành, qua đó cũng phản ánh mối liên hệ và sự khác nhau giữa chúng. Các sản phẩm thuộc họ gốm rất đa dạng, từ các đồ gia dụng sử dụng hàng ngày như bát, cốc, chén, chậu. Đến các đồ dùng phức tạp, mang tính thẩm mỹ hơn trong cung đình dùng để trưng bày, trang trí.

Tuyền Châu (Phúc Kiến) hay Phật Sơn (Quảng Đông) và nổi tiếng nhất là Cảnh Đức Trấn, là những nơi, địa điểm, làng nghề sản xuất gốm sứ truyền thống tại Trung Quốc.

Thành phố Cảnh Đức Trấn là cái nôi sinh ra văn hóa gốm sứ và nghề chế tạc đồ gốm sứ của Giang Tây. Do Cảnh Đức Trấn là một địa cấp thị của tỉnh Giang Tây, Trung Quốc, giáp các tỉnh Chiết Giang, An Huy.

Nghệ nhân tại Cảnh Đức Trấn

Tìm hiểu về hoa văn và các loại hình gốm sứ Thời Minh

Cách đây khoảng gần 2.000 năm, tức vào thời Hán của Trung Quốc, thành phố Cảnh Đức Trấn bắt đầu nghề chế tác đồ gốm. Đến cách đây hơn 1.600 năm, thời Đông Tấn thì bắt đầu sản xuất đồ sứ đa dạng.

Xem thêm: Lương bích hữu bị bỏng

Vào các thời Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh, Cảnh Đức Trấn trở thành nơi chuyên sản xuất đồ sứ cho triều đình. Sau đó đến đời Minh, Cảnh Đức Trấn đã trở thành trung tâm sản xuất đồ sứ của cả nước, được mệnh danh là kinh đô đồ sứ của Trung Quốc. Toàn bộ thành tự này là do có kỹ thuật sản xuất vượt trội, sản phẩm đạt chất lượng tốt vượt bậc.

Để trở thành trung tâm sản xuất đồ sứ của các nước, Cảnh Đức Trấn phải tuân thủ quy trình sản xuất gốm sứ nghiêm ngặt cũng như có những nghệ nhân lành nghề, các kỹ năng, kỹ thuật của nghệ nhân đều được truyền thụ từ đời này sang đời khác, dựa trên quan hệ huyết thống như vậy. Tuy vậy để giữ được nghề này trong thành phố, các kỹ thuật này thường chỉ được truyền thụ trong nội tộc, truyền cho các gia đình có con trai, chứ không truyền cho con gái.

Nghệ nhân tại Cảnh Đức Trấn

Tổng hợp 7 kỹ thuật vẽ gốm sứ từ nghệ nhân của Việt Nam

3. Đặc điểm nổi bật của đồ gốm sứ cổ Trung Quốc

Đồ sứ của Cảnh Đức Trấn nổi bật do có chất lượng tốt, tạo hình tinh xảo, hoa văn trang trí đa dạng, chủng loại phong phú, phong cách độc đáo.

Đồ sứ Cảnh Đức Trấn vô cùng nổi tiếng sứ trắng, dòng sứ tưởng dễ nhưng khó đẹp và đạt. Dòng sứ trắng của Cảnh Đức Trấn với khoảng hơn 3.000 sản phẩm khác nhau, được coi là “trắng như ngọc, sáng như gương, mỏng như giấy và vang như chuông.”

Đồ sứ Cảnh Đức Trấn

4 loại đồ sứ truyền thống trứ danh của Cảnh Đức Trấn là sứ thanh hoa, sứ linh lung, sứ men hồng hồng nhung, men hồng sậm và sứ men màu như đỏ, xanh, lam, vàng, đen.

Đồ gốm sứ có giá trị lịch sử quan trọng của Trung Quốc, có thể nói rằng nó đại diện cho văn hóa truyền thống rực rỡ của Trung Quốc. Từ hàng ngàn năm qua, chất lượng và độ tinh xảo của đồ gốm sứ Cảnh Đức Trấn đã trở nên nổi tiếng tại Trung Quốc cũng như trên thế giới. Do vậy không ngoa khi coi gốm sứ Cảnh Đức Trấn là một nghệ thuật, được coi là tài sản quan trọng trong kho tàng văn hóa Trung Quốc.

Đồ sứ Cảnh Đức Trấn

Tìm hiểu tất tần tật 12 làng nghề làm gốm nổi tiếng tại Việt Nam

4. Cách phân biệt sứ Long Phương và Trung Quốc

4.1. So sánh lớp men

Sứ Long Phương được sản xuất bằng phương pháp hiện đại, trước khi cho vào lò nung thường được phủ một lớp men bóng bên ngoài. Sau đó sứ sẽ được nung 2 lần tại nhiệt độ cao 1380 độ C, với nhiệt độ cao sẽ tan chảy tạo ra một lớp men bao phủ sản phẩm. Điều đố giúp sản phẩm rất căng bóng và rắn chắc, tạo thành lớp bảo vệ màu bên trong không bị phai, nhạt và không bị mòn đi theo thời gian.

Với gốm sứ Trung Quốc sau một thời gian sử dụng sẽ thấy chất lượng men cũng như màu của sản phẩm sẽ bị mờ, nhạt hay bong rất nhanh. Do các sản phẩm sứ cần được đảm bảo nhiệt độ nung từ 900 – 1200 độ C, nên nếu quá trình nung không đủ khiến sản phẩm không có được lớp men chắc chắn.

4.2. Phân biệt qua màu sắc họa tiết

Sứ Long Phương nổi bật với dòng sứ trắng nên giữ được vẻ đẹp trang nhã, sang trọng vốn có. Màu sắc của các sản phẩm hoa cũng thường là các màu đơn giản, dễ trang trí trong không gian bếp nhà bạn như: xanh lá, xanh non, hồng nhạt,…

Với gốm sứ Trung Quốc thường có ngoại hình bắt mắt, màu sắc đa dạng hút mắt người dùng. Màu sắc trên các họa tiết thường sặc sỡ như đỏ, vàng, cam,.. nên khi nhìn các sản phẩm này người dùng có thể bị ấn tượng nhưng với chất lượng nung không tốt, các màu sắc này sẽ nhạt đi một thời gian và không còn giữ được bền.

Bộ ấm chén Quan họ sứ Long Phương

Gốm Bizen là gì? Tại sao gốm Bizen Nhật Bản lại đắt tiền đến vậy?

4.3. Nhận biết qua độ dày

Các sản phẩm sứ Long Phương thường được trải qua đủ quá trình nung và test sản phẩm kỹ càng nên độ hoàn thiện cao, khi cầm sản phẩm có cảm giác nặng tay và chắc chắn.

Xét về xương đất thì các sản phẩm của gốm sứ Trung Quốc thường mỏng và nhẹ nhiều hơn so với các sản phẩm sứ Long Phương. Do cải cách để phù hợp với các họa tiết hoặc hình khối bắt mắt, tuy vậy điều này cũng dẫn đến chất lượng giảm sút, dễ bị sứt mẻ và vỡ trong quá trình sử dụng.

5. Video khám phá gốm sứ trung quốc cao cấp

công nghệ làm men gốm sứ Hỏa Biến Trung Quốc

Công ty Cổ phần Tập đoàn Long Phương

Website: https://qnct.edu.vn/

Hotline: (+84) 989 595 866

Facebook: https://www.facebook.com/congtyqnct.edu.vn

qnct.edu.vn.vn

SỨ LONG PHƯƠNG

Nguyễn Tiến Long – CEO Công ty cổ phần tập đoàn Long Phương với hơn 20 năm tìm tòi và nghiên cứu để có được những công thức làm nghề tốt nhất, sứ Long Phương đã cho ra đời hơn 400 mẫu mã sản phẩm, đóng góp đáng kể cho ngành gốm sứ Việt Nam.