TÁC DỤNG CỦA ĐẲNG SÂM – TÁC DỤNG VÀ VỊ THUỐC TỪ ĐẲNG SÂM

Đảng sâm (hay thường được gọi là đẳng sâm) từ lâu đã được coi như vị sâm quý dành cho người nghèo với mức giá rẻ nhưng lại sở hữu nhiều dược chất quý ngang nhân sâm. Trong bài viết này, hãy cùng Medigo tìm hiểu đẳng sâm có tác dụng gì và cách sử dụng ra sao nhé.

Bạn đang xem: Tác dụng của đẳng sâm

Tìm hiểu về Đảng sâm?

Tên khác, chi họ, phân bố

Đẳng sâm là một loại dược liệu quý và được ưa chuộng sử dụng ở nhiều nước trên thế giới. Mỗi quốc gia lại gọi đẳng sâm với một cái tên khác nhau như Fatigmans (Thụy Điển), Cordonkilikke (Nauy), Dang Shen Giseng (Trung Quốc)…

Ở Việt Nam, đẳng sâm cũng có nhiều tên gọi vô cùng đa dạng theo dân tộc, vùng miền như mần cáy, rần cáy, đông đảng sâm, xuyên đảng sâm, lộ đảng sâm, phòng đảng sâm, sâm rừng, sâm ngọc linh, hồng đẳng sâm…

Cây đẳng sâm có tên khoa học là Codonopsis sp, thuộc loài thân cỏ, dây leo với tuổi thọ khá lâu năm. Tùy vào môi trường sống, điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý mà thân cây đẳng sâm có thể mọc leo lên cây/vật khác hoặc mọc lan trên nền đất.

Loài cây này được tìm thấy nhiều ở các quốc gia Đông Nam Á. Tại Việt Nam, Đẳng sâm rừng thường mọc ở các khu vực núi cao như Lạng Sơn, Hòa Bình, Cao Bằng, Lai Châu, Hà Giang, Sơn La…

Cây đẳng sâm có tên khoa học là Codonopsis sp, thuộc loài thân cỏ, dây leo

Mô tả cây Đẳng sâm

Cây đẳng sâm rừng có thân màu xanh lục nhạt hơi ngả tím. Lá cây mọc đối nhau và có đầu nhọn ở gần gốc lá, lá có phiến mỏng hình tim, chiều dài từ 3 – 8cm, chiều rộng từ 2 – 4cm, mép hơi khía răng hoặc lượn sóng, lá có màu xanh lục ở mặt trên và trắng xám ở mặt dưới.

Hoa thường mọc riêng ở kẽ lá, cuống hoa dài từ 2 – 6cm, đài được chia thành 5 phiến hẹp, tràng hình chuông với màu hơi vàng hoặc trắng, vân tím ở họng, gồm 5 thùy, 5 nhị, chỉ nhị khá dẹt.

Quả nang hình cầu với 5 cạnh mở, đầu quả bẹt, phía trên xuất hiện túm lông hình nón. Rễ cây hình trụ với đường kính từ 1,5 – 2cm, rễ mọc phân nhánh với phần đầu phình to, nhiều sẹo lồi. Hoa cây đảng sâm nở từ tháng 10 – 11, cây ra quả từ tháng 12 – 2.

Bộ phận dùng, thu hái, chế biến

Giá trị của hồng đẳng sâm nằm ở bộ rễ của cây. Rễ được thu hoạch vào mùa đông, sau khi mang về sẽ đem đi rửa sạch và cắt thành từng khúc nhỏ, loại bỏ rễ con và đầu rễ. Tiếp đó người ta phân loại rễ và sấy nhiệt độ thấp hoặc phơi nắng nhẹ cho rễ hơi khô lại. Tiếp tục làm mềm rễ rồi sấy nhẹ hoặc phơi tới khi rễ khô hẳn. Rễ cây đẳng sâm có chứa các thành phần hóa học quan trọng như protein, vitamin, saponin, alkaloid và đường.

Tác dụng của đẳng sâm

Tác dụng của đảng sâm đã được khẳng định trong y học hiện đại và y học cổ truyền. Đó là những công dụng tuyệt vời như hạ đường huyết, tăng miễn dịch, kháng khối u…

Theo y học cổ truyền

Rễ cây đẳng sâm rừng có tính bình và vị ngọt với nhiều công dụng như giải khát, bổ tỳ, ích khí, kiện vị, sinh tân dịch. Ngoài ra người ta còn dùng rễ đẳng sâm để điều trị vàng da, dong huyết, thiếu máu, sa tử cung, lòi dom, cơ thể suy nhược mệt mỏi, phế khí hư nhược, đại tiện lỏng, kém ăn, tỳ vị suy kém. Bên cạnh đó, loại dược liệu này cũng có tác dụng tiêu đờm, lợi tiểu, chữa ho, bổ dạ dày.

Rễ cây đẳng sâm rừng có tính bình và vị ngọt với nhiều công dụng trong y học cổ truyền

Theo y học hiện đại

Công dụng của đảng sâm – Loài Codonopsis pilosulaỨc chế các khối u: Polysaccarit từ đảng sâm đã được chứng minh là có khả năng ức chế và chống lại sự phát triển của các tế bào ung thư biểu mô tuyến dạ dày và tế bào ung thư biểu mô tế bào gan ở người. Độc tính tế bào của polisaccarit pectic tác động lên ung thư biểu mô tuyến phổi ở người A 549 sẽ được biểu hiện rõ rệt tùy vào liều lượng sử dụng.Hạ đường huyết: Uống polysaccarit chiết xuất từ hồng đẳng sâm được cho là có công dụng hạ đường huyết khá hiệu quả nhờ vào việc cải thiện khả năng kháng insulin. Nghiên cứu này đã được thử nghiệm trên chuột mắc bệnh tiểu đường.Đẩy lùi lão hóa: Sử dụng polysaccarit lấy từ đẳng sâm rừng theo đường uống trong vòng 8 tuần đã được chứng minh là có khả năng làm chậm và ngăn ngừa quá trình lão hóa. Tác dụng này có thể đến từ công dụng loại bỏ các gốc tự do cũng như nâng cao hệ miễn dịch của cơ thể.Bảo vệ niêm mạc dạ dày: Phần hòa tan trong nước của rễ cây đẳng sâm có khả năng bảo vệ khá tốt niêm mạc dạ dày, cải thiện tình trạng niêm mạc bị tổn thương do sử dụng rượu bia nhiều.Tác động lên hệ tuần hoàn: Chiết xuất từ dung dịch đẳng sâm giúp bảo vệ tổn thương tái tưới máu thiếu máu cục bộ sau khi trải qua phẫu thuật ghép thận.Nâng cao hệ miễn dịch: Theo thử nghiệm thực tế sau 6 ngày sử dụng theo đường uống polysaccarit từ phòng đẳng sâm cho thấy ảnh hưởng lên chuột bị ức chế miễn dịch do cyclophosphamide.Công dụng của đẳng sâm – Loài Codonopsis lanceolataChống oxy hóa: Nghiên cứu cho thấy khả năng chống oxy hóa khá hiệu quả của chiết xuất cồn từ đẳng sâm C. lanceolata thông qua việc loại bỏ các gốc tự do.Bảo vệ gan: Tác dụng của đẳng sâm trong việc bảo vệ gan đã được y học hiện đại chứng minh. Cụ thể chuột bị tổn thương gan do rượu đã được cho uống chiết xuất cồn của C. lanceolata trong thời gian 8 tuần và cho thấy hiệu quả tích cực.Hoạt tính sinh học khác: Khi phân lập Acid oleanolic từ C. lanceolata, các nhà khoa học nhận thấy khả năng thúc đẩy quá trình khắc phục hư hại DNA và bảo vệ DNA trước các tổn thương do tia UV gây ra.

Công dụng của đẳng sâm theo y học hiện đại

Một số vị thuốc từ cây Đảng sâm

Cách dùng đẳng sâm rất đa dạng, tùy vào tình trạng bệnh mà có các bài thuốc và liều lượng sử dụng đẳng sâm khác nhau.

Điều trị tiểu gắt, đau lưng mỏi gối, suy thận, bồi bổ cơ thể: 0,5g tiểu hồi, 250ml rượu 40 độ, 1g trần bì, 6g tắc kè, 1g huyết giác, 20g đẳng sâm. Cắt nhỏ các vị thuốc trên và ngâm với rượu trong khoảng 1 tháng. Uống 1 – 2 lần/ngày, mỗi lần 30ml. .Điều trị đại tiện lỏng, ăn không ngon miệng, suy nhược cơ thể: 20g đẳng sâm, mỗi loại 12g đối với đương quy, ba kích, bạch truật sao. Sắc lấy nước uống hoặc tán thành bột mịn và hoàn thành viên thêm mật ong, dùng 12 – 20g/ngày.Điều trị bệnh suy yếu của người ốm lâu ngày, người cao tuổi:40g đẳng sâm, mỗi loại 12g đối với các vị thuốc long nhãn, mạch môn, đương quy, ngưu tất. Sắc lấy nước uống 1 thang/ngày.Điều trị sắc mặt vàng, mệt mỏi, ho nhiều đờm: 6g xuyên tiêu, 8g trần bì, 8g bán hạ chế, 12g bạch truật, 16g mỗi vị thuốc gồm ý dĩ, hoài sơn, đẳng sâm. Sắc lấy nước uống 1 thang/ngày.Điều trị chứng khó tiêu, chán ăn: 4g cam thảo, 12g bạch truật, 8g phục linh, 16g đẳng sâm, sắc lấy nước uống.Điều trị ho gà ở trẻ nhỏ: 8g long nhãn nhục hoặc ngũ vị tử, 8g bạch truật, 8g đảng sâm. Sắc lấy nước uống.Điều trị bạch huyết mãn tính: 8g ngũ vị tử, 6g cam thảo, 16g đẳng sâm và 12g mỗi vị thuốc gồm hoàng tinh, sa sâm, mạch môn, hà thủ ô, đương quy, thục địa, hoàng kỳ, bạch truật.

Một số bài thuốc từ rễ cây đẳng sâm

Lưu ý khi sử dụng đẳng sâm

Hỏi ý kiến tư vấn của thầy thuốc hoặc bác sĩ về hiệu quả điều trị, cách dùng và liều dùng tốt nhất với tình trạng bệnh hiện tạiKhông nên kết hợp đẳng sâm mà không theo công thức, đặc biệt là với các dược liệu họ hắcTránh sử dụng quá liều nếu không sẽ gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và dẫn đến các tác dụng phụKết hợp dùng thuốc và ăn uống nghỉ ngơi, luyện tập khoa học để việc điều trị đạt kết quả tốt nhấtKiên trì sử dụng theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ thì thuốc mới phát huy hết công dụngThận trọng khi dùng cho phụ nữ có thai hoặc đang trong thời kỳ cho con búNhiều người thắc mắc rằng ai không nên dùng đẳng sâm? Vị thuốc này không phù hợp với các đối tượng như trẻ em dưới 1 tuổi, người bị khí trệ, hỏa vượng hay có dấu hiệu dị ứng với các thành phần của thuốc.

Nhìn chungđảng sâmlà một vị thuốc từ thiên nhiên với nhiều công dụng tuyệt vời. Mặc dù vậy loại dược liệu này cũng có chỉ định, chống chỉ định cùng với một số tác dụng phụ. Do đó Medigo khuyên bạn không nên tự ý sử dụng theo kinh nghiệm dân gian. Đừng quên chia sẻ nếu bạn cảm thấy bài viết này hữu ích nhé.

Đẳng sâm hay còn được ví như nhân sâm của người nghèo, bởi thành phần trong đẳng sâm có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khoẻ tương tự như nhân sâm. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều người chưa biết hết được công dụng của loại cây này.

Xem thêm: Đeo Vòng Gỗ Sưa Có Tác Dụng Gì ? Hợp Mệnh Gì? Ai Nên Đeo? Ai Nên Đeo

Đẳng sâm có tên gọi khoa học Codonopsis sp. Tuy nhiên dược liệu đẳng sâm được biết đến như dược liệu quý được sử dụng rất nhiều trên thế giới và mỗi quốc gia sẽ có những tên gọi khác nhau cho đẳng sâm, chẳng hạn như ở Trung Quốc đẳng sâm được gọi Dang Shen Giseng, Nauy gọi Cordonkilikke, Thuỵ điển gọi Fatigmans…

Tại Việt Nam, đẳng sâm cũng được gọi theo nhiều tên khác nhau như: đảng sâm, sâm ngọc linh, hồng đẳng sâm, sâm rừng…

Đẳng sâm thuộc loài cây thân cỏ, dây leo có thời gian sống khá lâu. Tuỳ thuộc vào vị trí địa lý cũng như điều kiện tự nhiên ở môi trường sống xung quanh của đẳng sâm mà thân cây có thể mọc lan dưới đất hay leo lên một vật hoặc một cây khác.

Cây đẳng sâm được thu hoạch vào mùa đông, và dấu hiệu nhận biết bởi lá cây đã úa vàng và rụng lá nhiều. Hoặc có thể thu hoạch đẳng sâm vào thời điểm đầu xuân năm sau khi đó lá cây đẳng sâm chưa đâm chồi nảy lộc. Trong quá trình thu hoạch đẳng sâm, cần phải thực hiện đào cả rễ sâu trên 0.7 mét và không được làm trầy xước rễ cây. Sau khi thu hoạch rễ cây được mang về rửa sạch cát bụi, sau đó ủ một đêm hoặc có thể đồ đẳng sâm sao cho bốc hơi là được. Khi đẳng sâm mềm có thể bào mỏng từ 1 đến 2 ly rồi tẩm nước gừng để giảm bớt tính hàn hoặc sao qua trước khi sử dụng. Đẳng sâm được bảo quản bằng cách đậy kín để tránh ẩm, cần thoáng gió, khô ráo, tránh trường hợp đẳng sâm bị mốc vì vị thuốc đẳng sâm có tính thảo dược ngọt và dễ bị mối mọt.

Đẳng sâm có tác dụng gì? Trong đông y đẳng sâm có tính bình có vị ngọt nên có thể tác động trực tiếp vào phế và tỳ giúp ích khí, bổ trung, sinh tân và tiện tỳ. Đẳng sâm có thể được dùng cho các trường hợp người bệnh bị tỳ vị hư nhược, khí hư huyết hư, thể trạng mệt mỏi, ăn kém, đại tiện lỏng…

Hình ảnh cây thuốc đẳng sâm với thân cỏ dây leo

2. Công dụng của đẳng sâm với sức khỏe con người

Đẳng sâm được sử dụng làm thuốc bổ chữa các chứng bệnh liên quan đến đi tiêu phân sống, lỏng hoặc nát, ăn không tiêu, sắc mặt nhợt nhạt, tiếng nói nhỏ, chân tay mỏi yếu, thở ngắn, mệt mỏi, phế hư sinh ho…. Bên cạnh đó, đẳng sâm còn được sử dụng thay cho nhân sâm ở những bài thuốc có thể chữa các chứng bệnh như tiêu hoá hư yếu, tiêu hoá kém, cùng với các vị thuốc khác như Bạch truật, bạch linh, hoài sơn, liên nhục…. Bài thuốc sử dụng đẳng sâm kết hợp với sâm linh, bạch truật tán, hương sa lục quân giúp bổ trung ích khí chữa các bệnh liên quan đến suy dinh dưỡng ở trẻ nhỏ hoặc trẻ bị tiêu chảy, rối loạn tiêu hoá, rối loạn hấp thu kéo dài.

Đẳng sâm sẽ được sử dụng với liều dùng khoảng từ 9 đến 30 một ngày và dùng ở dạng thuốc sắt, hoặc thuốc hoàn hoặc bột tán.

3. Các bài thuốc sử dụng đẳng sâm

Bài thuốc dưỡng khí, hư tỳ, kém ăn… Sử dụng đẳng sâm kết hợp cùng các vị khác như mộc hương 80 gam, 160 gam hoàng kỳ, 160 gam long nhãn, 160 gam bạch truật, 160 gam hắc táo, 160 gam phục linh, 40 gam cam thảo, 40 gam đại táo, 16 gam đương quy, 16 gam viễn chí. Đem tất cả hỗn hợp các vị thuốc trên đi tán nhỏ rồi cho vào lọ thuỷ tinh đậy kín. Mỗi lần sử dụng lấy khoảng 9 gam và hoà tan với nước ấm và uống trước khi ăn hai tiếng. Bài thuốc này có thể mang lại hiệu quả giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi nếu sử dụng kiên trì và đều đặn.

Bài thuốc tăng cường thể trạng cho người già yếu. Sử dụng 40 gam đẳng sâm cùng với 12 gam đương quy, 12 gam long nhãn, 12 gam ngưu tất. Các nguyên liệu kể trên mang đi làm sạch và sắc thuốc để uống. Và để đạt hiệu quả tốt nhất của thuốc thì bạn nên sử dụng sau bữa ăn.

Bài thuốc giúp ổn định đường ruột và hệ tiêu hoá. Sử dụng 30 gam đẳng sâm, 30 gam thăng ma, 30 gam bạch truật, 30 gam sài hồ, 30 gam trần bì, 30 gam cam thảo, 100gr hoàng kỳ, 12 gam đại táo, 12 gam gừng tươi, 2 gam đương quy. Sử dụng các vị thuốc này đem đi sắc lấy nước uống. Hoặc có thể mang các vị thuốc này đi tán nhỏ thành bột và hoà với nước ấm mỗi khi sử dụng. Bài thuốc này nên sử dụng 18 gam mỗi ngày và chia làm hai lần sử dụng trước bữa ăn khoảng 2 giờ.

Bài thuốc chữa mệt mỏi, cơ thể suy nhược, kém ăn. Sử dụng 16 gam đẳng sâm, 8 gam bạch phục linh, 12 gam bạch truật, 4 gam cam thảo… Đem các vị thuốc này đi sắc lấy nước uống hàng ngày. Hoặc có thể tán thành bột mịn và hoà tan với nước ấm khi sử dụng Một ngày dùng không quá 20 gam bột tán mịn.

Một số phương thuốc kinh nghiệm hỗ trợ các tình trạng bệnh như ăn uống không tiêu, mệt mỏi, nôn, tiêu chảy, có thể dùng đẳng sâm, phục linh, bạch truật, thạch liên nhục, bạch biển đậu, cát cánh, sa nhân, dĩ mễ, cam thảo tán thành bột mịn và hoà tan với nước để uống. Hoặc sử dụng trị tử xung huyết cơ năng với đẳng sâm từ 30 đến 60 gam mỗi ngày được mang đi sắc lấy nước uống chia làm hai lần trong ngày, thực hiện trong 5 ngày của thời kỳ kinh nguyệt. Hoặc những người gầy suy kiệt có thể lấy 16 gam đẳng sâm, 12 gam hoài sơn, Ý dĩ, cam thảo, khoản đông hoa, xa tiền từ sắc nước uống hàng ngày và được chia thành 3 lần uống.

Đẳng sâm mặc dù mang lại nhiều lợi ích cho sức khoẻ nhưng đẳng sâm cũng giống như các vị dược liệu khác nếu sử dụng không đúng cách có thể gây ra phản tác dụng. Thậm chí có thể làm cho bệnh tiến triển nặng và nghiêm trọng hơn. Vì vậy, khi sử dụng đẳng sâm, bạn cần lưu ý;

Trước khi muốn sử dụng đẳng sâm bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để xác định xem đẳng sâm có thực sự mang lại hiệu quả điều trị cho tình trạng hiện tại của bạn không. Hơn nữa, bác sĩ cũng sẽ giúp bạn hiểu và sử dụng đúng cách, đúng liều phù hợp với tình trạng bệnh và mang lại hiệu quả điều trị tốt nhất.Bạn không nên tự ý kết hợp đẳng sâm với các dược liệu thuộc họ hắcBạn nên sử dụng đẳng sâm theo đúng liều lượng đã được chỉ định, không nên sử dụng quá liều có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khoẻSử dụng thuốc sẽ có hiệu quả từ từ nên bạn cần kiên trì thực hiện mới nhận thấy được tác dụng của thuốc.Đối với những trường hợp phụ nữ mang thai hoặc phụ nữ đang cho con bú, bạn không nên tự ý sử dụng đẳng sâm khi không được sự cho phép của bác sĩ điều trị.

Trên đây là những thông tin quan trọng về vị thuốc đẳng sâm, bạn nên đọc kỹ trước khi dùng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng Myqnct.edu.vn để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.