TẤT CẢ CÁC NỐT TRÊN ĐÀN TRANH VIỆT NAM, TÊN CÁC DÂY CỦA ĐÀN TRANH

Đàn tranh: Cấu tạo của đàn tranh, âm thanh, cách chơi và đàn tranh giá bao nhiêu tiền, đàn tranh có bao nhiêu dây, đàn tranh là đàn tam thập lục, dây đàn tranh làm bằng gì…là hàng loạt thắc mắc thường gặp của những ai đang quan tâm đến đàn tranh, mua bán, chơi đàn tranh hiện nay. Đàn tranh là một trong các loại đàn dân tộc của Việt Nam. Nó được du nhập vào nước ta từ thời Trần và dần trở thành nhạc cụ dân tộc. Bài viết sau sẽ giới thiệu chi tiết về đàn tranh, chúng ta cùng tìm hiểu nhé!

Đàn tranh là gì? Đàn tranh hay đàn thập lục

Đàn tranh hay đàn thập lục có tên chữ Nôm: 彈箏, chữ Hán: 古箏: cổ tranh; Bính âm:Gǔzhēng. Đây là nhạc cụ truyền thống của người phương Đông, xuất xứ từ Trung Quốc.

Bạn đang xem: Các nốt trên đàn tranh

Đàn tranh thuộc ho dây, chi gảy. Đàn còn được gọi là đàn thập lục do đặc điểm có 16 dây. Ngày nay được cải thiến thành 25 dây.

Ngón chơi truyền thống của đàn tranh là các quãng tám rải hoặc chập. Ngón đặc trưng nhất là vuốt trên những dây và gảy dây.

Đàn tranh được sử dụng để độc tốc, hòa tấu, đệm cho người hát. Loại đàn này cũng được chơi trong nhiều loại âm nhạc như những dàn nhạc dân ca, kết hợp cũng với các ca khúc của C-pop…

Đàn tranh là gì? Đàn tranh hay đàn thập lục

Cấu tạo của đàn tranh

Khung đàn hình thành, dài 110 – 120cm. Đầu lớn rộng từ 25 – 30cm, có lỗ và con chắn để mắc dây đàn. Đầu nhỏ rộng từ 15 – 20cm, được gắn từ 16 – 25 khóa lên dây chéo qua mặt đàn.Mặt đàn uống hình vòm, được làm bằng gỗ ngô đồng dài 0,05cm.Cấu tạo của đàn tranhDây đàn trước khi sử dụng dây tơ, ngày nay được làm bằng kim loại, kích cỡ dây khác nhau.Khi biểu diễn, nghệ nhân đeo 3 móng gẩy vào 3 ngón cái, trỏ, giữa của tay phải để gẩy. Móng gẩy làm bằng chất liệu như kim loại, đồi mồi hoặc sừng.

Âm sắc của đàn tranh

Tiếng đàn tranh trong trẻo, sáng sủa nên thường thể hiện tốt những điệu nhạc vui tươi, nhưng cũng có khu u buồn, hùng tráng.

Dây bằng kim loại mỏng, tơ tằm bện, nylon hoặc polyeste ít thích hợp với tính khỏe mạnh, trầm hùng.

Tầm âm của đàn rộng 3 quãng 8, từ Sol 1 lên Sol 3 hoặc từ Đô lên Đô 3. Điều này phụ thuộc vào cách lên dây đàn.

Âm sắc của đàn tranh

Sử dụng đàn tranh như thế nào?

Đàn tranh được dùng để độc tấu, hòa tấu, đệm hát và tham gia ở những dàn nhạc tài tử Việt Nam, các dàn nhạc dân tộc tổng hợp quốc tế.

Cách chơi đàn tranh cơ bản

Ngón dùng để gảy

Cách chơi truyền thống là dùng 2 ngón gẩy. Ngày ngay người chơi thường dùng 3 ngón, một số trường hợp cá biệt dùng 4 – 5 ngón.

Bài tập đàn tranh

Cách dùng 3 ngón gẩy gồm ngón cái (ngón 1), trỏ (ngón 2) và giữa (ngón 3) là phổ biến nhất. Cách cách gẩy cơ bản gồm: Liền bậc, cách bậc, gẩy đi xuống và đi lên liền bậc hoặc cách bậc. Thường dùng móng gẩy để gẩy nhưng riêng đàn sắt thì không dùng mà gẩy bằng đầu bụng ngón tay.

Cách chơi đàn tranh cơ bản

Tư thế chơi đàn

Bàn tay phải nâng lên, ngón tay khum lại, rồi thả lỏng ra, ngón tay đeo nhẫn tì nhẹ lên cầu đàn.

Khi đánh các dây đàn cao, cố hạ dần theo chiều cong của cầu đàn. Cánh tay hãy hạ khép dần lại. Đánh các dây thấp, cổ tay tròn lại và hạ dần về phía trước đàn. Ba ngón tay gảy cần thả lỏng, mềm mại, nhẹ nhàng nâng lên rồi hạ xuống gảy vào dây theo chiều cong tự nhiên của bàn tay, tránh móc dây, gãy ngón.

Kỹ thuật chơi đàn tranh

Ngón Á: Lối gảy phổ biến của đàn tranh, cũng như cổ tranh Trung Quốc. Kỹ thuật gảy ngón á là cách gảy lướt trên hàng dây xen kẽ các câu nhạc. Ngón Á hay vào ở phách yếu để chuẩn bị vào một phách mạnh ở đầu hoặc cuối câu nhạc.

Á lên: Kỹ thuật lướt qua hàng dây. Kỹ thuật này vuốt bằng ngón 2 hoặc ngón 3 từ 1 âm thấp lên những âm cao.

Nhớ các ký hiệu nhạc số của Trung hoa.

Á xuống: Đây là lối gảy cổ truyền, gảy liền những âm liền bậc, từ 1 âm cao xuống những âm thấp. Có nghĩa dùng ngón cái tay phải lướt nhanh và đều qua các hàng dây, từ cao xuống thấp.

Á vòng là kỹ thuật được kết hợp từ Á lên và Á xuống. Kỹ thuật này thường dùng để mở đầu hoặc kết thúc một câu nhạc. Một số trường hợp, Á vòng được dùng để tả cảnh gió thổi, mưa rơi, sóng nước hoặc dùng ngón Á vòng liên tiếp với nhiều âm.

Ngón vê dùng ngón tay phải ngón 2 hoặc kết hợp ngón 1 – 2 – 3, 1 – 3, 1- 2. Gảy trên dây liên tục, những ngón khác phải khum tròn lại. Cổ tay cần kết hợp với ngón tay đánh xuống và hất lên đều đặn. Cần lưu ý, móng gảy không nên đặt quá xuống xuống gây khi về đề móng gảy. Bởi sẽ tạo ra tiếng đàn không đều đặn và êm ái.

Đàn tranh áp dụng trong âm nhạc Việt Nam

Kỹ thuật bàn tay trái

Tư thế

Đầu 3 ngón tay giữa đặt lên trên dây nhẹ nhàng, bàn tay mở tự nhiên, còn ngón tay hơi khum. Hai hoặc 3 ngón tay gồm trỏ, giữa và đeo nhẫn chụm lại. Ngón tay cái và ngón út tách rời, dáng của bàn tay vươn về phía trước.

Mỗi khi rung, nhấn, bàn tay sẽ được nâng lên mềm mại và ba ngón chụm lại sẽ cùng di chuyển từ dây này sang dây khác.

Kỹ thuật

Ngón rung: Sử dụng 1, 2 hoặc 3 ngón tay trái rung nhẹ lên sợi dây đàn mà tay phải mới gảy.

Ngón nhấn: Dùng để đánh thêm được các âm khác. Chẳng hạn như 1/2 âm, 1/3 âm, 1/4 âm mà hệ thống của dây đàn tranh không có.

Sử dụng 3 đầu ngón tay trái nhấn xuống nhẹ 1/2 cung, nặng hơn nếu là 1 cung. Cách nhấn nặng hay nhẹ phụ thuộc vào yêu cầu của bài. Người nghệ nhân phải dùng tai nghe để cảm âm rồi điều chỉnh tay nhấn.

Ngón nhấn luyến: Dùng những ngón nhấn để luyến 2 – 3 âm có độ cao khác nhau. Âm thanh khi sử dụng kỹ thuật này nghe mềm mại, mượt mà và uyển chuyển gần với thanh điệu của tiếng nói. Ngón nhấn luyến có hai loại, gồm:

Nhấn luyến lên: Gảy vào 1 dây để vang lên. Tay trái nhấn dần lên dây đó để âm thanh được cao hơn hoặc tiếp tục nhấn để cao hơn nữa.Nhấn luyến xuống: Kỹ thuật này cần phải mượn nốt. Chẳng hạn như nếu bạn muốn có âm Fa luyến xuống âm Rê thì cần phải mượn dây Rê nhấn mạnh trước rồi mới gảy. Âm Fa ngân lên, ngón tay trái nới dần để âm Rê của dây đó vang theo luyến tiếng cùng với âm Fa.

Đẩ đánh âm nhấn luyến xuống hay lên thì chỉ cần gảy một lần. Độ ngân của các âm nhấn luyến được ghi như những nốt nhạc bình thường.

Xem thêm: 10 Cách Làm Môi Đỏ Tự Nhiên Tại Nhà Hiệu Quả, 6 Cách Làm Môi Đỏ Tự Nhiên Khiến Bạn Bất Ngờ

Cần chú ý:

Phải phân bổ thời gian để âm có thể đều hoặc không đều.Không nên dùng âm nhấn luyến liên tiếp.

Ngón nhún: Nhấn liên tục trên 1 dây nào đó để âm thanh cao lên không quá 1 cung liền bậc. Kỹ thuật ngón nhún sẽ tạo thành các làn sống có dao động lớn hơn ở ngón rung giúp âm thanh được mềm mại, tình cảm sâu lắng hơn.

Ngón vỗ: Dùng 2 – 3 đầu ngón tay trỏ, giữa và áp út vỗ lên một dây nào đó bên trái nhạn đàn vừa được gảy. Sau đó nhấc ngay các ngón tay lên để âm thanh cao lên đột ngột từ 1/2 cung – 1 cung. Có 2 loại vỗ, gồm:

Vỗ đồng thời: Cùng lúc tay phải gảy dây, tay trái vỗ để nghe được 2 âm. Âm phụ do ngón ta trái vỗ sẽ cao hơn 1/2 – 1 cung luyến nhanh ngay xuống âm chính

Ngón vuốt: Tay phải gảy đàn sau đó dùng 2 – 3 ngón tay trái vuốt lên dây đàn đó từ nhạn ra đến trục dây hoặc người lại. Cách đánh này sẽ làm tăng sức căng của 1 dây liên tục và đều đặn. Âm thanh của đàn tranh khi đánh theo kỹ thuật này sẽ được nâng lên từ 1/2 – 1 cung.

Ngón gảy tay trái: Ngón tay trái có thể gảy dây trong phạm vi phía bên tay phải của nhạn đàn để thay đổi màu sắc, âm thanh. Tay trái không đeo móng gảy nên khi gảy âm thanh sẽ êm và không vang bằng âm tay phải gảy. Để tạo chồng âm có thể gảy bằng cả hai tay. Tuy nhiên, tay trái gảy âm rãi trong khi tay phải dùng ngón vê hoặc đang nghỉ.

Ngón bịt chính là ngón vừa dùng ngón tay phải gảy dây, vừa dùng đầu ngón tay trái đặt nhẹ lên trên dây đàn hoặc chặn tay trái lên trên đầu nhạn đàn khi gảy 1 nốt. Nếu gảy cả 1 đoạn nhạc với âm bịt thì người gảy dùng cạnh bàn tay phải chặn nhẹ lên đầu đàn, sử dụng tay trái gảy thay cho tay phải. Khi gảy ngón bịt thì âm thanh mờ đục, không vang. Điều này sẽ gây được ấn tượng tương phản sắc nét với đoạn nhạc đánh bình thường.

Đàn tranh giá bao nhiêu tiền?

Đàn tranh có rất nhiều loại, có thể là những cây đàn tranh sản xuất tại Việt Nam cũng có thể sản xuất tại nước ngoài như Trung Quốc, Nhật Bản chẳng hạn. Nên giá thành sẽ có sự chênh lệch khá đáng kể.

Một số cây đàn tranh Việt Nam mà bạn có thể tham khảo như: Đàn Tranh Việt Nam 19 dây TSH40 có giá 4.800.000 vnđ, Đàn Tranh Việt Nam 19 dây TMH40 có giá 4.800.000 vnđ,…

Một số cây đàn tranh sản xuất ở Trung Quốc như Đàn Tranh Trung Quốc TMT380 có giá 7.000.000 vnđ, Đàn Tranh Trung Quốc TMT 550 có giá 9.000.000 vnđ, Đàn Tranh 17 dây TMT07 có giá 1.500.000 vnđ,…

Hy vọng với chia sẻ Đàn tranh: Cấu tạo của đàn tranh, âm thanh, cách chơi và đàn tranh giá bao nhiêu tiền, đàn tranh có bao nhiêu dây trên đây bạn đã nắm rõ hơn về đàn tranh và dễ dàng hiểu nhạc cụ này từ đó có sự cân nhắc nên chơi nhạc cụ nào cho bản thân mình. Đừng quên chia sẻ nó đến cộng đồng những người yêu nhạc nhé!

Ngày nay có không ít người có nhu cầu tìm đến các nhạc cụ dân tộc. Và đàn tranh là một trong những nhạc cụ được yêu thích nhất. Bởi lẽ nghe đàn tranh bạn sẽ có cảm giác đắm chìm trong những câu chuyện lãng mạn, nhẹ nhàng,… Hiểu được nhu cầu này nên bây giờ tôi sẽ hướng dẫn các bạn cách chơi đàn tranh cơ bản nhất.

Thế ngồi tập đàn tranh đúng

Có một vài quy tắc các bạn cần lưu ý khi ngồi học đàn tranh như:

Nên ngồi trên ghế cao vừa phải (hai chân phải chạm đất), hai cánh tay mở ra vừa phải (từ vai xuống khuỷu tay đến bàn tay).Bàn tay phải trong đàn tranh được coi là nơi “đẻ” ra âm thanh, bàn tay trái là nơi “nuôi dưỡng” âm thanh. Do đó, việc nắm vững kỹ thuật bàn tay phải và bàn tay trái là điều quan trọng với người chơi đàn tranh.

Kỹ thuật chơi đàn tranh(bàn tay phải)

Trước đây chúng ta thường dùng 2 ngón gẩy, sau này phổ biến là 3 ngón, cá biệt sử dụng 4 hoặc 5 ngón. Đàn được gẩy bằng móng đồi mồi ở miền Bắc và móng inox ở miền Nam.Tuy nhiên cách gẩy 3 ngón vẫn là cách gẩy thông dụng nhất. Trong đó, ngón cái (số 1), ngón trỏ (số 2) và ngón giữa (số 3). Với những cách gẩy cơ bản: liền bậc, cách bậc, gẩy đi lên và đi xuống liền bậc hay cách bậc.

Hướng đẵn học đàn tranh căn bản

Tư thế:Bạn nên để bàn tay phải nâng lên, ngón tay khum lại, thả lỏng, ngón áp út tì nhẹ lên cầu đàn. Khi đánh những dây đàn thấp thì cổ tay tròn lại và hạ dần về phía trước đàn. Khi đánh những dây cao thì cố hạ dần theo chiều cong của cầu đàn đồng thời cánh tay cũng hạ khép dần lại (tránh không đưa cánh tay ra phía ngoài). Bạn hãy để ba ngón tay gảy mềm mại, từng ngón thả lỏng này nhẹ nhàng nâng lên hay hạ xuống gảy vào dây theo chiều cong tự nhiên của bàn tay, tránh gãy ngón, móc dây.– Ngón Á: đây là lối gảy rất phổ biến trong chơi đàn tranh. Nó là cách gảy lướt trên hàng dây xen kẽ các câu nhạc. Thường ngón Á hay ở vào phách yếu để chuẩn bị vào một phách mạnh đầu hay cuối câu nhạc.– Á xuống: là gảy liền các âm liền bậc, nó bắt đầu từ một âm cao xuống âm thấp. Nghĩa là sử dụng ngón cái của tay phải lướt nhanh và đều qua các hàng dây, từ cao xuống thấp.– Á lên: đâylà kỹ thuật lướt qua hàng dây, nhưng ta sẽ vuốt bằng ngón 2 hoặc ngón 3 từ một âm thấp lên các âm cao.– Á vòng:kết hợp Á lên và Á xuống. Á vòng thường sẽ chuẩn bị cho mở đầu hoặc kết thúc một câu nhạc. Có vài trường hợp nó sử dụng để tả cảnh sóng nước, gió thổi, mưa rơi,… Người chơi có thể sử dụng ngón Á vòng liên tiếp với nhiều âm.– Song thanh:nghĩa là 2 nốt cùng phát ra một lúc. Song thanh truyền thống chỉ dùng quãng 8 nhưng hiện tại còn kết hợp dùng các quãng khác.– Ngón vê: bạn sử dụng ngón tay phải ngón 2 hoặc kết hợp ngón 1-2; 1-3; 1-2-3, gảy trên dây liên tục đồng thời các ngón khác phải khum tròn, cổ tay kết hợp với ngón tay đánh xuống, hất lên đều đặn. Khi vê đầu móng gảy bạn không nên đặt quá sâu xuống dây sẽ tạo tiếng đàn không đều đặn, êm ái, gây khó chịu

Kỹ thuật chơi đàn tranh(bàn tay trái)

Tư thế:Ðầu ba ngón tay giữa đặt trên dây, bàn tay mở tự nhiên, ngón tay hơi khum, hai hoặc ba ngón (trỏ, giữa, áp út) chụm lại, ngón cái và ngón út tách rời, dáng bàn tay vươn về phía trước. Khi rung, nhấn, bàn tay sẽ được nâng lên mềm mại, ba ngón chụm lại cùng một lúc chuyển từ dây nọ sang dây kia

– Ngón rung:đây là cách dùng một, hai hoặc ba ngón tay trái rung nhẹ trên sợi dây đàn (bên trái hàng nhạn đàn) lúc tay phải gảy.– Ngón nhấn:sử dụng để đánh thêm được những âm khác có thể là 1/2 âm, 1/3 âm, 1/4 âm mà hệ thống dâyđàn tranhkhông có. Cách nhấn là dùng ba đầu ngón tay trái nhấn xuống tùy theo yêu cầu của bài (nửa cung nhấn nhẹ, 1 cung nhấn nặng hơn) để điều chỉnh tay nhấn.– Ngón nhấn luyến: sử dụng các ngón nhấn để luyến hai hay ba âm có độ cao khác nhau. Nó sẽ giúp âm thanh nghe mềm mại, uyển chuyển gần với thanh điệu tiếng nói hơn. Có hai loại nhấn luyến:a. Nhấn luyến lên:là gảy vào một dây để vang lên, tay trái nhấn dần lên dây đó làm âm thanh cao lên hoặc tiếp tục nhấn cho cao lên nữa.b. Nhấn luyến xuống: phải mượn nốt (ví dụ muốn có âm Fa luyến xuống âm Rê phải mượn dây Rê nhấn mạnh trước rồi mới gảy sau; khi âm Fa ngân lên ngón tay trái nới dần để âm Rê của dây đó vang theo luyến tiếng với âm Fa).Ðánh âm nhấn luyến lên hay nhấn luyến xuống chỉ cần gảy một lần. Ðộ ngân của các âm nhấn luyến sẽ được ghi như các nốt nhạc bình thường. Và người chơi cần phân phối thời gian để các âm có thể đều hoặc không đều nhau. Độ cao của âm nhấn luyến lên hay nhấn luyến xuống có thể trong vòng quãng 4 nếu là khoảng âm thấp hoặc quãng 2, quãng 3 thứ ở những âm cao, không nên sử dụng liên tiếp nhiều âm nhấn luyến.– Ngón nhún:đây là cách nhấn liên tục trên một dây bất kỳ, làm cho âm thanh cao lên không quá một cung liền bậc. Ngón tay nhún tạo thành những làn sóng có giao động lớn hơn ở ngón rung và làm cho âm thanh mềm mại, tình cảm, sâu lắng hơn.– Ngón vỗ: dùng hai hoặc ba đầu ngón tay (ngón trỏ, giữa, áp út) vỗ lên một dây nào đó phía bên trái nhạn đàn vừa được gảy. Sau đó nhấc ngay các ngón tay lên làm âm thanh cao lên đột ngột từ nửa cung đến một cung. Có hai loại vỗ:a. Vỗ đồng thời: là cùng lúc tay phải gảy dây, tay trái vỗ. Kỹ thuật này làm một âm phụ cao hơn nửa cung hoặc 1 cung luyến nhanh ngay xuống âm chính (âm phụ do ngón tay trái vỗ tạo nên).b. Vỗ sau: làtay phải gảy dây xong thì tay trái mới vỗ lên dây. Ta sẽ nghe được 3 âm luyến: âm thứ nhất do tay phải gảy lên dây, âm thứ hai do ngón vỗ tạo nên (âm này cao hơn âm thứ nhất khoảng nửa cung hoặc 1 cung) và âm thứ ba do ngón tay vỗ xong nhấc lên ngay (dây đàn được trở lại trạng thái cũ, âm thanh còn lại vang lên theo độ căng của dây đó lúc đầu).– Ngón vuốt:đây là kỹ thuật dùng tay phải gảy đàn, tiếp theo dùng hai, ba ngón tay trái vuốt lên dây đàn đó từ nhạn đàn ra trục dây hay ngược lại, làm tăng sức căng của dây một cách đều đều, liên tục. Ta sẽ thấy âm thanh được nâng cao dần lên trong phạm vi 1/2 cung đến 1 cung.– Ngón gảy tay trái: ngón tay trái có thể gảy dây trong phạm vi phía bên tay phải hàng nhạn đàn. Tuy nhiên, tay trái không đeo móng gảy nên khi gảy âm thanh nghe êm hơn nhưng lại không vang bằng âm thanh tay phải gảy. Người chơi có thể gảy bằng hai tay để tạo chồng âm nhưng thường là tay trái gảy những âm rãi trong khi tay phải sử dụng ngón vê hoặc đang nghỉ.-Ngón bịt:là vừa sử dụng ngón tay phải gảy dây, vừa dùng đầu ngóntay trái đặt nhẹ trên dây đàn hoặc chặn tay trái lên đầu nhạn đàn nếu là gảy một nốt nhạc. Nếu bạn định gảy hẳn một đoạn nhạc với toàn âm bịt thì nên sử dụng cạnh bàn tay phải chặn nhẹ lên cầu đàn, dùng tay trái gảy thay tay phải. Âm thanh ngón bịt không vang mà mờ đục, gây ấn tượng tương phản với một đoạn nhạc đánh bình thường.– Âm bồi: sử dụng ngón tay trái chặn vào đoạn dây thích hợp kể từ đầu đàn trong khi tay phải gảy dây đó. Âm bồiÐàn Tranhnghe đẹp hơn hẳn so với nhiều loại đàn dây gảy khác.

Thao khảo: Dowload Tài liệu học đàn tranh (miễn phí)Lớp học đàn tranh: Nốt Trầm Music School

Hãy đọc kỹ bài viết để nắm được các kỹ thuật cơ bản của đánh đàn tranh nhé. Chúc các bạn thành công!